Wat heeft allergie voor effect op je ogen?

Wat is een oogallergie?

Laten we beginnen bij de basis, want wat is een oogallergie eigenlijk en waarom kun je er last van krijgen? Oogallergieën zijn, simpel gezegd, een overgevoeligheidsreactie van het lichaam. Het lichaam heeft een slim afweersysteem dat normaal gesproken heel nuttig is in de strijd tegen schadelijke stoffen. Maar bij een overgevoeligheidsreactie reageert je afweersysteem ook op onschuldige stoffen.

Kom je in contact met bepaalde allergenen waar jouw lichaam niet goed tegen kan, dan slaat het afweersysteem als het ware alarm. Het zet de verdedigingsreactie in die het kent om indringers te bestrijden. Alleen is die reactie in dit geval eigenlijk niet nodig.

Het gevolg is een reeks vervelende klachten, zoals jeuk, tranende ogen en roodheid. De ogen zijn extra gevoelig voor allergieën omdat ze direct in contact staan met de buitenwereld. Allergenen zoals pollen, stof en huidschilfers van dieren kunnen via de lucht gemakkelijk in het oog terechtkomen.

Daarnaast is het oogoppervlak bedekt met een dunne traanlaag. Deze traanlaag bevat cellen die snel reageren op allergenen. Zodra het afweersysteem een onschuldige stof als ‘gevaarlijk’ ziet, komt histamine vrij. Dit zorgt voor jeuk, roodheid en tranende ogen. Over dit stofje, histamine, lees je later meer. Maar eerst: welke soorten oogallergieën zijn er? 

Seizoensgebonden oogallergie

Met stip op één staat hooikoorts. Dit is een seizoensgebonden allergie die optreedt in bepaalde periodes van het jaar. Bloemen in bloei en de natuur die weer tot leven komt, voelen voor de één als een frisse start van het voorjaar. Voor de ander betekenen ze vooral jeukende ogen en andere vervelende klachten.

De klachten worden veroorzaakt door pollen, ook wel stuifmeel genoemd, die vrijkomen van bomen, grassen en planten. Deze pollen zweven door de lucht en kunnen gemakkelijk in de ogen terechtkomen. Voor veel mensen zijn deze periodes echt afzien, omdat de klachten behoorlijk heftig kunnen zijn. 

Jaarronde oogallergie

Naast seizoensgebonden oogallergieën bestaan er ook jaarronde oogallergieën. Deze vorm wordt ook wel een perenniale allergie genoemd. In tegenstelling tot hooikoorts zijn de klachten niet gebonden aan een specifiek seizoen, maar kunnen ze het hele jaar door aanwezig zijn.

Jaarronde oogallergieën worden meestal veroorzaakt door allergenen die continu in onze leefomgeving voorkomen. Denk aan huisstofmijt, huidschilfers van huisdieren of schimmels. Omdat je hier dagelijks aan wordt blootgesteld, kunnen de klachten langdurig of steeds terugkerend zijn.

De symptomen lijken vaak op die van hooikoorts, zoals jeukende, rode en tranende ogen. Het verschil is dat de klachten bij een jaarronde allergie minder plotseling ontstaan en op elk moment in het jaar kunnen voorkomen.

Contactallergie rond de ogen

Een allergie die slechts sporadisch optreedt, wijst vaak op een contactallergie. Hierbij ontstaat een reactie nadat je in contact bent geweest met een bepaalde stof. Denk aan klachten na het dragen van specifieke make-up, het smeren van crèmes of het gebruik van een bepaalde lenzenvloeistof.

Het kan zijn dat je allergisch of overgevoelig bent voor één van de stoffen die in deze producten zitten. Zodra je stopt met het gebruik van het product, verdwijnen de klachten meestal vanzelf. Heb je toch langdurige of heftige klachten, dan kan een arts in sommige gevallen speciale oogdruppels voorschrijven.

Kun je allergisch zijn voor contactlenzen?

Een echte allergie voor het lensmateriaal zelf komt vrijwel niet voor. Moderne contactlenzen zijn gemaakt van materialen die goed worden verdragen door het oog. Toch kunnen lensdragers wel degelijk allergische klachten krijgen.

Die klachten worden meestal veroorzaakt door stoffen die in of op de lens terechtkomen. Denk aan conserveermiddelen in lenzenvloeistof, resten van make-up of vuildeeltjes en allergenen zoals pollen die aan de lens blijven kleven. Ook eiwitafzetting op de lens kan een reactie van het oog uitlokken.

De rol van histamine: wat gebeurt er in je ogen?

We weten nu welke soorten oogallergieën er zijn en wat de bijbehorende symptomen zijn. Maar wat veroorzaakt deze klachten eigenlijk? Het antwoord is: histamine.

Histamine is een lichaamseigen stof die vrijkomt wanneer het afweersysteem reageert op een allergeen. Het zorgt ervoor dat bloedvaten wijder worden en zenuwuiteinden gevoeliger reageren. Ook heeft het effect op de slijmvliezen en de traanproductie. Zo kunnen indringers sneller worden afgevoerd door het lichaam. Maar hierdoor ontstaan ook de typische klachten zoals roodheid, jeuk en tranende ogen. 

Bij deze klachten is je eerste reactie vaak om in je ogen te wrijven. Toch is dat juist het laatste wat je zou moeten doen. Door te wrijven worden de cellen die histamine afgeven extra geprikkeld, waardoor er nog meer histamine vrijkomt en de klachten verergeren. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van jeuk en irritatie.

Wat kun je dan wél doen om de klachten te verminderen? Dat lees je hieronder.

Wat kun je zelf doen om allergische oogklachten te verzachten?

Als je last hebt van allergische oogklachten wil je daar zo snel mogelijk vanaf. Wrijven lijkt instant verlichting te geven, maar is dus geen goed idee. Wat dan wel? Hier een aantal tips: 

• Spoel of druppel regelmatig: Door je ogen te spoelen met een oogdouche op basis van een steriele zoutoplossing of door oogdruppels te gebruiken, kun je allergenen zoals pollen verdunnen en wegspoelen. Kunsttranen of speciale oogdruppels bij allergie helpen om het oogoppervlak te reinigen en de ogen tot rust te brengen.
• Draag tijdelijk minder of geen contactlenzen: Bij allergische klachten zijn je ogen vaak gevoeliger. Door tijdelijk minder of geen lenzen te dragen, geef je je ogen rust en voorkom je extra irritatie.
• Overstappen op daglenzen bij allergie: Daglenzen worden na één dag weggegooid, waardoor allergenen, vuil en eiwitafzetting zich minder kunnen ophopen. Dit kan vooral tijdens het allergieseizoen zorgen voor meer comfort.
• Let op je lenzenvloeistof: Sommige lenzenvloeistoffen bevatten conserveermiddelen of andere bestanddelen die de ogen kunnen irriteren. Bij klachten kan het helpen om te kiezen voor een andere vloeistof of een conserveringsvrije variant.
• Was je handen en gezicht vaker: Allergenen kunnen zich ophopen op je handen en huid. Door regelmatig je handen en gezicht te wassen, verklein je de kans dat deze stoffen in je ogen terechtkomen.
• Draag een zonnebril als bescherming: Een zonnebril helpt niet alleen tegen fel licht, maar vormt ook een barrière tegen pollen en andere allergenen in de lucht.
• Ventileer slim: Zet ramen en deuren bij voorkeur open op momenten dat er minder pollen in de lucht zijn, zoals vroeg in de ochtend of na een regenbui. Zo beperk je de hoeveelheid allergenen in huis.