Macula pucker: wat is het en kun je lenzen blijven dragen?
- Leonie
- 11 november 202611 nov 2026
Heb je onlangs te horen gekregen dat je een macula pucker hebt en vraag je je af of je nog wel lenzen kunt dragen? Het korte antwoord is: meestal wel. Hoe dat precies zit, wat de aandoening inhoudt en wat de prognose is, leggen we je graag uit.
Wat is een macula pucker?
Laten we beginnen bij het begin, want wat is een macula pucker precies? Om je dit goed uit te kunnen leggen, gaan we eerst een stapje terug, namelijk naar je netvlies. Het netvlies is het laagje aan de binnenkant, achter in je oog. Het vangt licht op en stuurt dat door naar je hersenen. Dat proces zorgt ervoor dat je kunt zien. In het midden van het netvlies zit de macula, ook wel de gele vlek genoemd. Daar zitten veel kegeltjes: lichtgevoelige cellen die kleuren en details waarnemen. De macula zorgt ervoor dat je scherp ziet, bijvoorbeeld als je leest of iemands gezicht herkent. Bij de aandoening macula pucker speelt echter nog een onderdeel van je oog een rol: het glasvocht. Dat is een geleiachtige stof die in je oog zit.
Het glasvocht laat het licht door en zorgt voor de mooie ronde vorm van het oog. Na je vijftigste verandert de structuur van het glasvocht. Het glasvocht krimpt als het ware en laat los van het netvlies; dat is onderdeel van een normaal verouderingsproces en op zichzelf geen probleem. Alleen blijven er in sommige gevallen restjes glasvocht achter op het netvlies en groeien er cellen van het netvlies overheen. Dat vormt samen een dun vliesje van littekenweefsel (epiretinaal membraan) dat, in het geval van een macula pucker, op de macula ligt.
Wat er in de loop van de tijd gebeurt, is dat het vliesje steeds een beetje meer samentrekt, waardoor het onderliggende netvlies als het ware gaat plooien. Daarom heet het ook wel plooivorming. Nu weer even terug naar die kegeltjes in de macula: de lichtgevoelige cellen zorgen voor scherp zicht als ze netjes geordend liggen. Maar door het plooien liggen de kegeltjes niet meer mooi op een rij. Samen met de omliggende bloedvaatjes worden ze als het ware naar het midden getrokken. Het resultaat: vervormd zicht en de diagnose macula pucker.
Welke vormen zijn er?
Niet iedereen met een macula pucker heeft er last van. Sommige mensen komen er toevallig achter bij een routinecontrole bij de oogarts. Een pucker met klachten komt voor bij ongeveer 2-5% van de mensen boven de 50 en vooral in de leeftijd tussen 70 en 80 jaar. Het komt even vaak voor bij mannen als bij vrouwen en betreft meestal één oog (in 75-90% van de gevallen). Macula pucker kent twee vormen, maar het kan zijn dat je in de diagnose van de arts twee verwante aandoeningen tegenkomt. We zullen de twee vormen en aanverwante aandoeningen kort toelichten.
- Primaire pucker: in 80% van de gevallen gaat het om deze variant. De pucker ontstaat spontaan en er wordt geen oorzaak of andere oogziekte vastgesteld. Ouderdom is de grootste factor.
- Secundaire pucker: in ongeveer 20% van de gevallen ontstaat de pucker na een ingreep aan het oog (bijvoorbeeld een netvliesoperatie of ooginjecties), door een andere oogaandoening (netvliesscheur of -loslating, oogontsteking, bloedvatproblemen bij suikerziekte of een bloedvatafsluiting) of na een ongeval. Deze variant hangt minder samen met leeftijd.
- Lamellair maculagat: dit is niet hetzelfde als een pucker, maar wel een aandoening die vaak samengaat met een macula pucker. Een lamellair maculagat is een half gat in het netvlies. Het netvlies bestaat uit meerdere laagjes. In de laag helemaal onderaan zitten de lichtgevoelige cellen, de kegeltjes. Bij een lamellair maculagat gaat het gat niet door alle lagen heen. De cellen waarmee je ziet, blijven heel. Daarom zijn de klachten vaak mild. Bij 60-90% van de gevallen zit er ook een pucker bij.
- VMT (vitreomaculaire tractie): dit is ook iets anders dan een pucker, maar de klachten lijken op die van een macula pucker. Bovendien komt een pucker vaak samen met deze aandoening voor. De aandoening betreft het glasvocht. In dit geval laat het glasvocht niet helemaal los van het netvlies. Het blijft aan de macula vastzitten en trekt eraan. Daardoor kan de macula vervormen en kun je minder scherp of vervormd zien.
De symptomen van een macula pucker
Zoals je eerder las, heeft niet iedereen met een macula pucker klachten. Heb je die wel, dan kunnen dit de symptomen zijn:
- Vervormd zien: rechte lijnen, zoals een dakgoot, tegels of een lantaarnpaal, lijken golvend of geknikt. Dit heet metamorfopsie.
- Minder scherp zien: vooral in het midden van je blikveld kan je zicht wazig zijn. Je zijzicht blijft normaal.
- Beelden die anders van grootte lijken: het beeld van het aangedane oog is vaak groter en soms ook kleiner dan dat van je andere oog. Ook zien sommige mensen dubbel met één oog.
- Last van beide ogen: een pucker zit meestal maar in één oog. Dat oog kan het zicht van je goede oog storen. Dit heet binoculaire hinder.
De klachten verschillen per persoon: ze lopen uiteen van heel licht tot ernstig. Zie je plotseling veel slechter of heb je pijn aan je oog? Neem dan direct contact op met je huisarts of oogarts.
Prognose en behandeling
Helaas verdwijnt een pucker meestal niet vanzelf. Heel soms laat het vliesje vanzelf los, maar dat gebeurt zelden. Het goede nieuws is dat een pucker meestal niet verergert; zonder behandeling blijft een pucker bij ongeveer 70-75% stabiel. Bij ongeveer een kwart wordt het wel erger en wordt het zicht minder goed. Je kunt er niet blind van worden, want het treft alleen het stukje van het netvlies waar de macula zit. De rest van het netvlies blijft gewoon werken. Wil je zelf bijhouden of de vervorming toeneemt? Dat kan met een Amslerkaart, een raster van rechte lijnen waar je met één oog tegelijk naar kijkt. Gaan de lijnen meer golven dan eerst, laat je oogarts dan meekijken.
Oogdruppels, medicijnen of supplementen helpen niet. Heb je echt veel last van de klachten, word je beperkt in je dagelijks leven of worden de klachten steeds erger, dan kun je een operatie overwegen. Tijdens de operatie (vitrectomie) maakt de chirurg drie piepkleine openingen in het oog en brengt daarin drie buisjes aan, onder andere om het glasvocht weg te halen en een tijdelijke vulling in het oog te brengen (speciaal water, soms ook lucht of een gasbel). Daarna haalt de chirurg het littekenweefsel weg, zodat het netvlies niet meer wordt samengetrokken.
Dat klinkt misschien wat heftig, maar het is in principe een relatief korte ingreep die 45 tot 60 minuten duurt, meestal onder plaatselijke verdoving. Je mag dezelfde dag ook weer naar huis. Heb je een gasbel in je oog gekregen, dan mag je niet vliegen of de bergen in zolang die er zit. Bij een lagere luchtdruk zet de bel uit en dat kan je oog beschadigen. De gasbel verdwijnt na enkele weken vanzelf.
De operatie lukt meestal goed: bij ongeveer 90% verloopt de ingreep technisch zoals bedoeld. Bij ongeveer 80% wordt het zicht daarna scherper, bij 10-15% verandert er niets en bij ongeveer 5% wordt het zicht slechter. Let wel: die verbetering is meestal beperkt. Je zicht komt zelden helemaal terug zoals het was voor de pucker. De vervorming neemt bij 70-80% af, maar vaak blijven er nog lichte klachten. Daarbij komt dat de macula een heel gevoelig stukje netvlies is en langzaam herstelt. De meeste winst merk je dus pas na 3 tot 6 maanden en het herstel kan 1 tot 2 jaar duren.
Kun je lenzen dragen?
Misschien draag je ook lenzen en vraag je je af of je die nog wel kunt dragen. Meestal kan dat gewoon. Macula pucker treft je netvlies. Dat heeft geen gevolgen voor het hoornvlies, waar je contactlenzen op liggen. Maar wel een belangrijke kanttekening: lenzen corrigeren je oogafwijking (bijziendheid, verziendheid et cetera). Het vliesje zit er natuurlijk nog steeds, dus de lens haalt de vervorming niet weg. Bij milde klachten kan een oogarts de sterkte van je bril of lenzen aanpassen om beter te zien. Daarnaast kan een bifocale bril helpen bij het zien van dichtbij.
Lenzen na een operatie
Heb je de operatie gehad, dan ligt het wat anders. Na de operatie kan je oog gezwollen en rood zijn. Je ogen kunnen tranen, zanderig aanvoelen en soms ben je extra gevoelig voor fel licht. Voorgeschreven oogdruppels kunnen hierbij helpen. De eerste weken kun je dus beter een bril dragen. Wanneer je weer lenzen mag dragen, bepaalt je oogarts. Bij de meeste mensen kan dat enkele weken na de operatie, maar het hangt af van hoe je oog geneest. Let er ook op dat je sterkte waarschijnlijk opnieuw moet worden bepaald. Dit kan als je oog na enkele weken is hersteld. Houd er verder rekening mee dat na deze operatie bij de meeste mensen boven de 50 binnen een à twee jaar staar ontstaat. Ook dan verandert je sterkte en bespreek je met je oogarts wat dat voor je lenzen betekent.
