Ik heb last van plakkerige ogen, wat nu?

Wanneer zijn plakkerige ogen onschuldig? 

Iedereen wordt weleens wakker met slaap in de ooghoeken: die kleine korreltjes of dat dunne korstje dat zich ’s nachts ophoopt in de hoekjes van je ogen. Waarom zit het daar? Dat zit zo. Overdag zorgt je traanvocht ervoor dat je ogen gehydrateerd en schoon blijven. Elke keer als je knippert, wordt het traanvocht verspreid over je oog en afgevoerd samen met stof en vuil via de traanbuis. Maar ’s nachts zijn je ogen dicht en knipper je niet. Je ogen scheiden gedurende de nacht nog steeds vocht en afvalstoffen af. Zonder de knipperbeweging wordt het vocht nauwelijks nog afgevoerd en hoopt het zich op in je ooghoeken. Dit oogvocht bevat resten van olie, dode huidcellen, slijm en andere afvalstoffen. Eenmaal opgehoopt droogt het in tot die korreltjes of dat dunne korstje dat je ’s ochtends in je ooghoeken vindt; ook wel slaap genoemd. Een klein beetje slaap in de ooghoeken na het slapen is volkomen normaal en geen reden tot zorg. Maar wanneer is minder onschuldig?

Andere oorzaken van plakkerige ogen 

Oogafscheiding is dus normaal, maar wanneer wordt het te veel of kan het duiden op een onderliggend probleem? Er zijn een aantal signalen waar je op kunt letten. Denk aan afscheiding die dikker, geler of groener is dan gebruikelijk, ogen die de hele dag plakkerig aanvoelen of klachten die niet vanzelf overgaan. Plakkerige ogen kunnen een aantal andere oorzaken hebben. Bij sommige van deze oorzaken zullen de klachten met de juiste zelfzorg vanzelf overgaan. Bij anderen zul je de hulp van een arts moeten inschakelen. We gaan de meest voorkomende even langs.

Droge ogen

Droge ogen zijn een veelvoorkomende oogklacht. We zitten collectief steeds vaker en langer naar een scherm te kijken. Normaal knippert je zo’n vijftien tot twintig keer per minuut, maar achter een scherm zakt dat aantal flink. Daardoor wordt het traanvocht minder goed verspreid over je oog en drogen je ogen sneller uit. Maar droge ogen kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals airconditioning, medicatie of een onderliggende aandoening. Denk aan het droge ogen syndroom, waarbij je ogen structureel te weinig of kwalitatief slecht traanvocht aanmaken. Of het Sjögren-syndroom, waarbij het immuunsysteem de eigen traanklieren aanvalt met hetzelfde gevolg.

Maar wat hebben droge ogen met plakkerige ogen te maken, want klinkt dat niet wat tegenstrijdig? Dat zit zo: als je ogen te weinig of kwalitatief slecht traanvocht aanmaken, reageert het lichaam door meer slijm te produceren om het oogoppervlak toch te beschermen. Dat slijm hoopt zich op in je ooghoeken en droogt in tot plakkerige korstjes. Oogdruppels kunnen in dat geval helpen om je ogen beter gehydrateerd te houden en de klachten te verminderen.

Oogontsteking (conjunctivitis) 

Een oogontsteking, ook wel conjunctivitis genoemd, is een ontsteking van het bindvlies, het slijmvlies dat je oogbol en de binnenkant van je oogleden bedekt. Het is een van de meest voorkomende oorzaken van plakkerige ogen. Er zijn twee vormen: bacterieel en viraal en ze gedragen zich anders.

Bij een bacteriële oogontsteking is de afscheiding dikker en gelig of groenig van kleur. Je ogen kunnen flink dichtgeplakt zijn, vooral ’s ochtends. Deze vorm heeft vaak behandeling nodig in de vorm van antibiotica-oogdruppels.

Bij een virale oogontsteking is de afscheiding meestal wateriger en helderder, vergelijkbaar met die bij een allergie. Deze vorm gaat vaak vanzelf over, maar is wel besmettelijk. Was dus goed je handen en deel geen handdoeken.

Blefaritis 

Blefaritis is een ontsteking aan de haarzakjes en/of talgklieren in de ooglidrand, vaak veroorzaakt door een bacteriële infectie. Je oogleden spelen een belangrijke rol in het in balans houden van de traanfilm. De klieren van Meibom, die zich langs de ooglidrand bevinden, produceren het vetlaagje dat ervoor zorgt dat je traanvocht niet te snel verdampt. Bij blefaritis raken deze klieren ontstoken en functioneren ze minder goed, waardoor de kwaliteit van je traanvocht achteruitgaat. Daarnaast stapelt talg zich op langs de oogrand en wimpers, wat zorgt voor plakkerige, schilferige oogleden, vooral ’s ochtends.

Blefaritis is helaas vaak een chronische aandoening. Na de eerste infectie trekt de ontsteking wel weg, maar keert periodiek terug. Dat komt doordat de onderliggende oorzaak, een verstoorde werking van de klieren van Meibom, blijft bestaan. Stress, hormonale schommelingen of huidaandoeningen zoals rosacea kunnen een opleving uitlokken.

Goede ooghygiëne is de belangrijkste manier om klachten te beperken. Denk aan het dagelijks reinigen van de ooglidrand met speciale oogreinigingsdoekjes en een warm kompres.

Wanneer moet ik naar een arts? 

In veel gevallen helpt goede zelfzorg al om de klachten te verlichten. Maar soms is dat niet genoeg. Merk je na een week geen verbetering, of worden de klachten juist erger? Ga dan altijd naar de huisarts of oogarts. Daarnaast zijn er een aantal symptomen waarbij je niet moet wachten en direct een arts moet raadplegen:

Fotofobie (overgevoeligheid voor licht)
Als je ogen ineens erg gevoelig zijn voor licht, kan dat wijzen op een oogaandoening die snel aandacht vereist. Lichtgevoeligheid die plotseling optreedt, zeker in combinatie met pijn of wazig zicht, is een signaal om niet te negeren.

Wazig zicht
Aanhoudend wazig zicht kan verschillende oorzaken hebben, variërend van mild tot ernstig. Vaak is er niets aan de hand, maar het is wel een symptoom om in de gaten te houden. Verdwijnt het wazige zicht niet vanzelf? Laat het dan altijd controleren.

Oogpijn
Pijn in je oog is iets anders dan irritatie of een vervelend gevoel. Het is een signaal dat er mogelijk meer aan de hand is, zeker als de pijn aanhoudt of samengaat met wazig zicht of lichtgevoeligheid. Laat het in dat geval altijd controleren door een arts.

Kortom, heb je last van plakkerige ogen? Meestal is er geen reden tot zorg en verdwijnen de klachten met een beetje extra zelfzorg. Maar zoals altijd: je ogen zijn kwetsbaar. Dus bij twijfel is een bezoekje aan de huisarts zo gemaakt.